Գեղարվեստական կրթության և գեղագիտական դաստիարակության մասին

Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2012 թվականի օգոստոսի 9-ի «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2012 թվականի գործունեության միջոցառումների ծրագիրը և գերակա խնդիրները հաստատելու մասին» N 1055-Ն որոշման N 1 հավելվածի 68-րդ կետի համաձայն՝ ՀՀ կառավարության 2012 թ. նոյեմբերի 15-ի նիստում հավանության է արժանացել մանուկների և պատանիների գեղարվեստական կրթության և գեղագիտական դաստիարակության 2013-2015 թվականների ծրագիրը և միջոցառումները:

Ծրագրով սահմանվում են գեղարվեստական կրթության և գեղագիտական դաստիարակության տեղը պետական մշակութային քաղաքականության մեջ, որոշում է գեղարվեստական կրթության համակարգի ռազմավարությունը, զարգացման ուղղությունները, մատնանշում՝ նպատակներն ու խնդիրները, գեղարվեստական կրթության բովանդակությունը և հիմնական մեթոդաբանական սկզբունքները, ինչպես նաև, կարևորում ՀՀ ապագա քաղաքացիների ձևավորմանը նպաստող գեղագիտական դաստիարակության ծրագրերի իրականացումը:

Ծրագրում նախատեսված միջոցառումները ուղղված են մանկապատանեկան կրթամշակութային և գեղագիտական դաստիարակության բնագավառում պետական միասնական քաղաքականության իրականացմամբ զարգացման հիմքերի ապահովմանը, գեղարվեստական կրթության և գեղագիտական դաստիարակության համակարգերի ժամանակակից չափանիշներին համապատասխանեցմանը, նյութատեխնիկական բազայի բարելավմանը և արդիականացմանը, մշակույթի բնագավառի կադրային պահանջարկի համալրման պայմանների ստեղծմանը:

Ներկայացվող ծրագիրը անդրադառնում է գեղարվեստական կրթության և գեղագիտական դաստիարակության ամբողջ համակարգի խնդիրներին և դրանց լուծման քայլերին:

Ընդհանուր գեղարվեստական կրթության համակարգում հիմնական գործողությունները ուղղված են լինելու նախադպրոցական հաստատություններում՝ ուսուցման ուղղությունների համապատասխան մասնագիտական ձեռնարկների ու մեթոդական ուղեցույցների ապահովմանը: Հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում՝ հանրակրթական դպրոցի դասավանդվող առարկաների շարքում կներդվեն «Ազգային պարարվեստ» և ավագ դպրոցի ուսումնական պլանում «Համաշխարհային մշակույթի պատմություն» առարկաները:

ՀՀ երաժշտական, արվեստի և գեղարվեստի դպրոցների մասով ծրագիրը անդրադառնում է մի շարք կարևոր խնդիրների լուծմանը, մասնավորապես.

* կառավարման ոլորտում՝ մշակույթի ու կրթության լիազորված պետական, տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ ավելի սերտ համագործակցության զարգացման համար կստեղծվի կառավարման միջգերատեսչական խորհրդ, ինչպես նաև ՀՀ-ում կհստակեցվի երաժշտական, արվեստի և գեղարվեստի, պարարվեստի դպրոցների կրթական կարգավիճակի հարցը և տեղը մասնագիտական կրթության մակարդակներում, կադրային ոլորտում կշարունակվի դպրոցներում դասավանդող մանկավարժների վերապատրաստումը և համալրումը, ինչպես նաև ՀՀ մշակույթի նախարարությանը կից կստեղծվի մշակույթի ազգային ինստիտուտի, որի հիմնական գործառույթներն են մշակույթի ոլորտում մասնագետների վերապատրաստումը, վերավորակավուրումը, ատեստացիայի, մշակութաբանական, գիտահետա- զոտական աշխատանքների ու ուսումնասիրությունների իրականացումը, մանկավարժների որակավորման չափորոշիչների մշակումը, համապատասխան գիտական և մեթոդական գրականության հրատարակումը:

* նյութատեխնիկական բազայի համալրման և արդիականացման ուղղությամբ երաժշտական գործիքների ապահովման նպատակով ՀՀ մշակույթի նախարարությանը ենթակայությամբ կստեղծվի «Երաժշտական գործիքների շրջանառու հիմնադրամ»:

Ծրագրային ու մեթոդական ապահովման և ուսումնական գործընթացի կատարելագործման նպատակով՝ դպրոցներում կշարունակվի նոր ուսումնական պլանների, մեթոդական ուղեցույցների, առարկայական ծրագրերի, մասնագիտական գրականության ապահովումը:

Նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) ուսումնական հաստատություններում դա­սա­վանդ­վող մաս­նա­գի­տութ­յուն­նե­րի բազ­մա­զա­նութ­յու­նն ա­պա­հով­ված է, սա­կայն խնդիր է հա­մար­վում ՀՀ մարզերում ար­վես­տի և ար­հեստ­նե­րի ուսուցման հավասարաչափ բաշխումը: Խնդրի լուծման համար ծրագրով նախատեսվում է ՀՀ մարզերում արվեստի և արհեստների նախնական մասնագիտական որակավորմամբ կադրերի պատրաստման հավասար պայմանների ստեղծում՝ ելնելով տվյալ մարզում պատմականորեն ձևավորված ավանդական արհեստների և ժողովրդական ստեղծագործության առանձնահատկու­թյուններից:

Աշխատաշուկայում մշակույթի ոլորտի միջին մասնագիտական կրթության որակավորմամբ մասնագետների պահանջարկի ապահովման և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների համար դիմորդների պատրաստման նպատակով՝ ծրագրով նախատեսվում է միջին մասնագիտական կրթական հաստատություններում նոր մասնագիտությունների (մասնագիտացումների) պետական կրթական չափորոշիչների մշակում և նոր մասնագիտությունների ներդրում։

Գեղագիտական դաստիարակության համակարգում առաջարկվող գործողություններում առաջնային են համարվում տարիքային տարբեր խմբերի համար երաժշտության, երգի, պարի, կերպարվեստի ժամանակակից ուսումնամեթոդական ձեռնարկների մշակումը և մանկավարժների վերապատրաստման դասընթացների կազմակերպումը, մանկապատանեկան ստեղծագործական կենտրոնների սովորողների համար պետական աջակցության տրամադրումը, փառատոների, ցուցահանդեսների, ստուգատեսների, մրցույթների կազմակերպման գործում, երեխաների հանգստի, ժամանցի և մշակութային կյանքի կազմակերպումը, շնորհալի երեխաների բացահայտումը և հետագա ուսուցման գործընթացում աջակցության ցուցաբերումը, առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող, առանց ծնողական խնամքի մնացած, սոցիալապես անապահով երեխաների ստեղծագործական կարողությունների զարգացումը:

* Երեխաների հանգստի, ժամանցի և մշակութային կյանքի կազմակերպումը հիմնականում նպատակաուղղվելու է երեխաների և պատանիների գեղագիտական ու հայրենասիրական դաստիարակությանը, բազմակողմանի զարգացմանը: Ծրագրում հիմնական խնդիրներ են դիտարկվում մշակույթի տներում մարզային մանկապատանեկան կենտրոնների հիմնումը, մանկական թատրոնների ստեղծումը, մանկական միջոցառումների ընդլայնումը, «Դպրոցական ֆիլհարմոնիայի» մարզային մասնաճյուղերի հիմնումը, ուսումնադաստիարակչական հեռուստառադիոծրագրերի մշակումը և իրկանացումը, մանկապատանեկան կինոֆիլմերի և տեսաֆիլմերի, մանկական գիտաճանաչողական, ուսումնական, արվեստի և մշակույթի վերաբերյալ տեսալսողական արտադրանքի ստեղծումը:

* Շնորհալի երեխաների բացահայտման և հետագա ուսուցման գործընթացում աջակցության ցուցաբերման ուղղությամբ նախատեսվում է իրականացնել ստեղծագործական կարողությունների զարգացմանն ուղղված ծրագրեր՝ մրցույթների, փառատոների, ցուցահանդեսների, համերգների, «վարպետ-դասարանների» և այլ միջոցառումների կազմակերպման շարունակականության ապահովմամբ:

* Առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող, առանց ծնողական խնամքի մնացած, սոցիալապես անապահով երեխաների ստեղծագործական կարողությունների զարգացման ուղղությամբ, առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող, մանկատների, գիշերօթիկ դպրոցների երեխաների հանգիստը և բազմաբովանդակ ժամանցը անցկացնելու նպատակով, նախատեսվում է իրականացնել մշակութային կյանքին ինտեգրման ծրագրեր (այդ թվում' գիտաճանաչողական ուղևորությունների կազմակերպում, երեխաների ընդգրկում մանկապատանեկան մշակութային հանրապետական համերգներում, ցուցահանդեսներում և այլ միջոցառումներում):

ՀՀ կառավարության արձանագրային որոշմամբ հաստատվել է նաև միջոցառումների ցանկը՝ ուր ներառվել են իրականացվող 34 միջոցառումները, ակնկալվող արդյունքները, ֆինանսավորման աղբյուրնեը, կատարման ժամկետները և պատասխանատու գերատեսչությունները: Մասնավորապես, ծրագրի միջոցառումների կատարման հիմնական պատասխանատուներ են ՀՀ մշակույթի, կրթության և գիտության նախարարությունները, ծրագրային միջոցառումներին մասնակցում են ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարությունը, ՀՀ մարզպետարանները: