Ավեր ու ողբ. Երկրաշարժից 29 տարի անց

7 Դեկտեմբեր, 2017 0:05

Այսօր դեկտեմբերի 7-ն է, սպիտակի երկրաշարժի և հայ ժողովրդի նորագույն պատմության ամենասարսափելի ողբերգություններից մեկի տարելիցը:

Սպիտակի երկրաշարժը տեղի է ունեցել 1988թ–ի դեկտեմբերի 7–ին, առավոտյան 11։47–ին Հայաստանի հյուսիս–արևմուտքում։ Ուժգնությունը էպիկենտրոնում գնահատվել է 10 բալ։ Աղետի էպիկենտրոնում հայտնված Սպիտակ քաղաքը 30 վայրկյանում գրեթե հիմնովին ավերվել է։

Պաշտոնական տվյալներով` մահացել է 25 հազար մարդ, 140 հազարը հաշմանդամություն է ձեռք բերել, 500 հազարն` անօթևան մնացել:

Երկրաշարժի հետևանքով ամբողջությամբ ավերվել է Սպիտակ քաղաքը (շուրջ 17 հազար բնակչություն), 58 գյուղ, 80 տոկոսով ավերվել է Լենինականը (այժմ Գյումրի), մասամբ ավերվել են Ստեփանավանը, Կիրովականը (այժմ Վանաձոր) և ավելի քան 300 բնակավայր:

Երկրաշարժից անմիջապես հետո տարբեր երկրներից հումանիտարօղնության բեռներով Հայաստան էին գալիս օդանավեր, գնացքներ, ավտոմեքենաների շարասյուններ։ Համակողմանի օգնությանըմասնակցում էին աշխարհի 113 երկրներ, բազմաթիվ միջազգայինկազմակերպություններ։ Վրաստանից, Ռուսաստանից, Ուկրաինայից, Ղաղախստանից և ԽՍՀՄ մյուս Հանրապետություններից Հայաստանժամանեցին հազարավոր փրկարարներ, բժիշկներ, շինարարներ և այլմասնագետներ։ Նրանք աղետյալներին օգնելու համար բերում էինսննդամթերք, բժշկական սարքավորումներ, դեղորայք, վրաններ, շինարարական տեխնիկա և այլն։ 1989 թ. սկզբում աղետի գոտումաշխատում էին այլ հանրապետություններից ժամանած ավելի քան 40 հազար մասնագետներ, զինծառայողներ, որոնք ԽՍՀՄկառավարության ընդունած որոշման համաձայն մեծ աշխատանքծավալեցին։ Որոշվել էր ավերվածը վերականգնել երկու տարում։Աղետի գոտուց շուրջ 170 հազար մարդ տեղավորվեց Կովկասիառողջարաններում ու հանգստյան տներում։ Հազարավոր խեղվածերեխաներ բուժման նպատակով տեղափոխվեցին ԽորհրդայինՄիության և արտասահմանի բուժարաններ։

Մայր Հայրենիքին լայն աջակցության ձեոք մեկնեցսփյուռքահայությունը։ Այդ ծանր օրերին նա համախմբվեց և ստեղծեց«ՍՕՍ Արմենիա», «Ազնավուրը Հայաստանին» և տասնյակ այլկազմակերպություններ, որոնք նյութական ու բարոյական մեծօգնություն էին ցույց տալիս հայրենաբնակ իրենց եղբայրներին ուքույրերին; Բազմաթիվ սփյուոքահայեր շտապեցին իրենց հետ մայրհայրենիք բերել դեղորայք, հագուստ, վրաններ, սննդամթերք և այլն; Նրանցից շատերը մնացին Հայաստանում և անմիջականմասնակցություն ունեցան փրկարարական ու վերականգնողականաշխատանքներին։ Նրանց թվում էր նաև Շարլ Ազնավուրը, որըհետագայում նույնպես մեծ եռանդով շարունակեց իր ազգանվերգործունեությունը։

29 տարի է անցել ողբերգությունից, բայց ցավոք սրտի մինչ օրս տնակներում ապրող մարդիկ կան: Ասել թե աղետի գոտին ամբողջությամբ կառուցապատվել է, սուտ կլինի: Գյումրիում հատկապես, մինչ օրս մարդիկ զգում են ողբերգության հետևանքները: